Kaçınılması gereken 3 anket ön yargısı türü (ve nedenleri)

Anketler, görüşler toplamak ve verilere dayalı kararlar almak isteyen işletmeler, araştırmacılar ve politika belirleyiciler için vazgeçilmez araçlardır. Öte yandan, kullandıkları anketlerde ön yargı olması bu kişilerin yanıltıcı sonuçlar almalarına ve sonuç olarak, yanlış çıkarımlara varıp etkisiz stratejiler geliştirmelerine neden olabilir. 

Müşteri geri bildirimlerini dikkate alarak yeni bir ürünü piyasaya sürdüğünüzü ancak ön yargılı anket tasarımı nedeniyle, çarpıtılmış verilerden yararlandığınızı hayal edin. Bu durum kaynaklarınızı boşa harcamanıza, yanlış pazarlama kampanyaları başlatmanıza ve gelir kaybına uğramanıza neden olarak son derece maliyetli sonuçlar doğurabilir.

Neyse ki anket ön yargılarını önlemek mümkündür. Bu makalede en yaygın anket ön yargısı türlerini inceleyecek ve en iyi anket uygulamalarından yararlanarak ön yargıları nasıl önleyeceğinizi anlatacağız.

Anket ön yargısı, anketörün yanıtlayanlar üzerindeki belirli etkileri nedeniyle geri bildirimde ortaya çıkan sapmadır. Anket yöntemleri belirli sonuçları sistematik olarak ön plana çıkardığında ortaya çıkan bu durum, hedef kitlenizi doğru şekilde temsil etmeyen sonuçlar almanıza neden olur.

Kasıtlı olsun veya olmasın, anket ön yargısı anket tasarımından veri analizine kadar her aşamada ortaya çıkabilir. Yönlendirici sorular sormak, belirli demografik grupları hedeflemek veya yanıt vermeyenleri göz ardı etmek, ön yargı oluşturabilir ve verileri çarpıtabilir.

Örneğin, bir şirketin yalnızca sadık müşterilerine anket yapması sonuçların olumlu yönde çarpıtılmasına neden olarak ve müşteri duygusu hakkında yanlış bir izlenim oluşturabilir. 

Aynı şekilde, yanıtlayanların sosyal olarak kabul edilebilir yanıtlar vermek zorunda hissettikleri durumlarda elde edilen veriler de hedef kitlenizin gerçek görüşlerini yansıtmaz.

Kötü planlanmış anket dağıtımı da ön yargıya yol açabilir. Kâr amacı gütmeyen bir kamu hizmeti kuruluşunun topluluk endişeleri hakkındaki anketini yalnızca çevrim içi ortamda dağıttığını düşünelim. Bu durum, dijital platformları daha az kullanan yaşlı bireylerin anketi yanıtlayamamasına neden olarak topluluğun tamamının endişelerini doğru şekilde temsil etmeyen sonuçlar elde edilmesine yol açabilir.

Anket ön yargıları; pazar araştırmaları, müşteri geri bildirimi çalışmaları ve kamuoyu yoklamalarında oldukça yaygındır. Ön yargıları fark etmek ve en aza indirmek, kişisel algılar yerine gerçek görüşleri temel alan, verilere dayalı kararlar almak için çok önemlidir.

Anketlerdeki ön yargılar, bulguları çarpıtarak araştırmaları önemli ölçüde etkileyebilir ve aşağıdaki sonuçlara yol açabilir:

Araştırma yöntemlerinizi geliştirmeniz ve görüşlerinizi paydaşlarınızla güvenle paylaşmanız için, anket yanıtı ön yargılarını erkenden tespit edip ortadan kaldırmanın yollarına göz atalım.

Anket ön yargısının, her birinin kendine özgü zorlukları ve sonuçları olan üç yaygın türü bulunmaktadır:

Anket araştırmalarında ön yargıları anlamak ve bunlara çözüm bulmak, temsil edici örnekleminizden doğru geri bildirim almanız için çok önemlidir.

Şimdi de ön yargı türlerini ve alt kategorilerini inceleyelim:

Örnekleme ön yargısı, anketler belirli grupları dışarıda bırakacak şekilde dağıtıldığında ortaya çıkar. 

Bu ön yargıyı etkili bir şekilde azaltmak için anket sürecinizi dikkatlice gözden geçirin ve kapsayıcılığa olanak sağlayan bir örnekleme yöntemi kullanın. 

Örnekleme ön yargısına örnekler:

Yanıtlamama ön yargısı, bazı yanıtlayanlar sistematik olarak ankete katılmadığında ortaya çıkar.

Örneğin, İK ekibi e-posta yoluyla çalışan memnuniyeti anketi gönderdiğinde, ilgisiz ya da memnuniyetsiz çalışanlar anketi yanıtlamamayı seçebilir ve bu durum, fazlasıyla yanıltıcı geri bildirimlere yol açabilir. 

Benzer şekilde, genç seçmenler gibi bazı demografik grupların ankete yanıt verme olasılığı düşükse siyasi oylamalarda ön yargı oluşabilir ve sonuçlar yaşlı popülasyonun yanıtlarına yakın olacak şekilde çarpıtılabilir.

Hayatta kalma ön yargısı, anket verileri yalnızca bir süreci tamamlayanları içerdiğinde ve diğer kişileri göz ardı ettiğinde ortaya çıkar. 

Yalnızca uzun süredir müşterisi olan kişilere anket yapan bir şirket, memnuniyetsizlikleri nedeniyle ürünlerini kullanmayı bırakan kişileri gözden kaçırabilir ve bunun sonucunda müşteri memnuniyeti düzeylerini hatalı bir şekilde değerlendirebilir.

Yanıt ön yargısı, anket katılımcılarının anketin yapısı ve dış faktörler nedeniyle yanlış veya yanıltıcı cevaplar vermesiyle ortaya çıkar.

Etkili bir anket tasarımı, yanıtlayanları dürüst cevaplar vermeye teşvik ederek yanıt ön yargısını azaltmanıza yardımcı olabilir.

Yanıtlayanlar sürekli olarak en yüksek veya en düşük yanıt seçeneklerini işaretlediğinde uç yanıtlar verme durumu ortaya çıkar. Likert ölçeği sorularında "kesinlikle katılmıyorum" veya "kesinlikle katılıyorum" seçeneğini işaretleyerek bu davranışı gösterebilirler.

Memnuniyet anketlerinde uç yanıtlar görülebilir. Katılımcılar ılımlı seçenekler yerine abartılı cevaplar vermeyi tercih edebilir. Örneğin, çalışanların olumlu geri bildirim vermek için baskı altında hissetmeleri nedeniyle çalışan bağlılığı anketlerinde olağan dışı yüksek puanlarla karşılaşılabilir.

Nötr yanıt ön yargısı, yanıtlayanların güçlü fikirleri olduğunda bile sürekli olarak ılımlı yanıtları seçmeleri ve uç yanıtlardan kaçınmalarıyla ortaya çıkar. 

Aşırı eleştirel veya fazla coşkulu görünmek istemediklerinde müşteri geri bildirimi anketlerinde nötr yanıtlar verebilirler.

Yanıtlayanların gerçek görüşlerinden bağımsız olarak yanıt seçeneklerindeki ifadelere katıldıklarını belirtmeleri kabullenme ön yargısına neden olur. Örneğin, bir çalışan memnuniyeti anketini yanıtlayan katılımcılar, bu davranışı alışkanlık haline getirmeleri nedeniyle veya çatışmadan kaçınmak amacıyla, gerçek görüşlerini ifade etmek yerine çoğu ifade için "katılıyorum" seçeneğini işaretleyebilirler.

Soru sırası ön yargısı, anket sorularının sırasının katılımcıların yanıtlarını etkilemesi durumunda ortaya çıkar. 

Bir ankette belirli iş avantajlarından önce genel iş memnuniyeti hakkında bir soru sorulduğunu varsayalım. Bu durumda, yanıtlayanlar ikinci soruyu yanıtlarken ilk soruya verdikleri yanıtla uyumlu bir cevap seçme eğiliminde olabilirler. 

Sosyal istenirlik ön yargısı, anket katılımcılarının doğru yanıtlar vermek yerine sosyal olarak kabul edilebilir olduğuna inandıkları yanıtları seçmeleri durumudur.

Örneğin, bir sağlık anketini yanıtlayan kişiler daha sağlıklı görünmek amacıyla, sigara içmek veya fast food tüketmek gibi sağlıksız davranışları eksik beyan edebilirler.

Anketörün davranışları, üslubu veya ifadeleri ankete katılanların kişilerin yanıtlarını etkilemesi anketör ön yargısına yol açar. 

Anketörün heyecanı, soruları ifade etme biçimi ya da yüz ifadeleri ve beden dili gibi sözsüz ipuçları anketör ön yargısını oluşturan etmenlerdir.

Bu ön yargı, yanıtlayanların anketörün ipuçlarından etkilenerek farkında olmadan cevaplarını değiştirmesiyle ortaya çıkar. Örneğin, anketörün belirli bir ürün hakkında heyecanını dile getirmesi durumunda, yanıtlayanlar olumlu geri bildirim verme eğiliminde olabilir.

Raporlama ön yargısı, belirli yanıtların veri analizinde seçici bir şekilde vurgulanması veya göz ardı edilmesi sonucunda oluşur. Örneğin, bir şirket sadece olumlu müşteri geri bildirimlerini öne çıkarırken olumsuz yanıtları önemsiz gibi gösterebilir.

Bazı anket yöntemleri diğerlerine kıyasla ön yargı oluşturmaya daha meyillidir. Doğru yöntemi seçmek, en nihayetinde anketinizin hedeflerine, kitlenize ve elinizdeki kaynaklara bağlıdır.

Anketinizi nasıl dağıtacağınıza karar verirken bu anket yöntemlerini göz önünde bulundurun:

Anketlerinizdeki ön yargıları önlemek için araştırma ekibinizdeki herkesin desteğini almanız gerekir. Sıkça yapılan anket sorusu hatalarını önlemek için bir araştırma planı oluşturun ve ön yargıları fark edip düzeltmek için anket yanıtlarını düzenli olarak gözden geçirin. 

Ön yargılı anket soruları, yanıltıcı yanıtlar ve çarpıtılmış verilerle almanıza neden olabilir. Ön yargıları fark etmenize ve düzeltmenize yardımcı olacak birkaç anket sorusu örneği paylaştık:

Yönlendirici sorular, yanıtlayanları belirli bir şekilde yanıt vermeye teşvik eder ve genellikle bir bakış açısını öne çıkarır. Bu tür sorular, katılımcıları arzu edilen yanıta ustaca yönlendirerek anket sonuçlarını çarpıtabilir.

Çift yönlü sorular, tek bir soruda iki farklı şey sorarak katılımcıların doğru cevap vermesini zorlaştırır.

Yüklü sorular, yanıtlayanları belirli bir şekilde yanıt vermeye zorlayan varsayımlar barındırır.

Anket ön yargılarını ele almaya ve ortadan kaldırmaya öncelik veren araştırmacılar, daha yüksek güvenilirlik, daha etkili stratejiler ve daha doğru veriler elde eder. Proaktif adımlar atarak anket tasarımı en iyi uygulamalarıyla anketlerdeki ön yargıları ortadan kaldırın. 

Doğru, güvenilir görüşlü sunan verimli ve etkili anketler tasarlamak için SurveyMonkey hesabı oluşturun.